Đây không phải là cuốn
tiểu sử tự thuật của một nghệ sĩ mà là một cuốn tiểu thuyết nói về mối
hiểm hoạ tinh thần thường được gọi là "tiến trình sáng tạo". Cái cặp bất
hạnh và lạ lùng này, Muoth và Gertrude, có thể được coi như là phép ẩn
dụ thành công đầu tiên của Hesse cho những nguyên tố bất khả hoà giải
trong nghệ thuật - hai cái khả tính mà Nietzsche từng đã đặc tính hoá
như là Dionysus và Apollo. "Khi tôi quay nhìn kỹ lại cuộc đời mình, như
thể từ bên ngoài, thì cuộc đời đó đặc biệt không hạnh phúc. Nhưng tôi
còn ít tỏ rõ hơn trong việc gọi cuộc đời đó là bất hạnh dù cho có tất cả
những điều lầm lẫn của nó.
Dù sao, thật là rồ dại cứ phải tra vấn
hạnh phúc hay bất hạnh, vì đối với tôi hình như sẽ khó lòng trao đổi
những ngày bất hạnh nhất của đời tôi cho tất cả những ngày hạnh phúc.
Nếu cái gì đó trong sự hiện hữu của một người là chấp nhận không thể
tránh được một cách có ý thức, để nếm trải điều tốt xấu trọn vẹn và để
đưa ta đến chỗ cá thể hơn, không ngẫu nhiên và định mệnh nội tâm song
song với số mệnh bên ngoài, thế thì đời tôi không trống rỗng mà cũng
chẳng phải là vô giá trị Số mệnh, như nó đã được điều khiển bởi quỷ
thần, đã giày xéo tàn nhẫn trên sự hiện hữu bên ngoài của tôi như nó đã
làm với mọi người, dù vậy cuộc sống nội tâm của tôi vẫn do tôi định
đoạt. Tôi đáng được hưởng sự dịu dàng và cay đắng của nó và chấp nhận
trọn vẹn trách nhiệm về cuộc đời ấy.
Có những lúc, khi tôi còn trẻ hơn, tôi
muốn trở thành thi sĩ. Và nếu bây giờ tôi là thi sĩ, tôi cũng sẽ không
phản đối sự cám dỗ để hướng đời tôi trở lại qua những bóng dáng nhẹ
nhàng thời thơ ấu của tôi đến những cội nguồn quí giá và che chở của
những ký ức đầu đời của mình. Nhưng vật sở hữu này cũng xa vời, thâm
thiết và thiêng liêng cho con người mà nay về phần mình tôi đã hoang phí
đi mất.
Tất cả đều có đó để nói rằng thời hoa
niên của tôi là tốt lành và hạnh phúc. Tôi được tự do khám phá khuynh
hướng và tài năng của mình, để thích nghi với những lạc thú và nỗi sầu
của mình và để hướng đến tương lai không như một sức mạnh lạ lùng cao cả
hơn nhưng như là niềm hy vọng và sản vật của sức mạnh của mình. Bởi thế
tôi đã qua những trường học không lưu lại dấu vết gì như một kẻ miễn
cưỡng, bất tài, tuy là một học sinh lặng lẽ mà sau cùng họ để cho hắn
ghi tên vào lớp học, bởi vì hắn dường như thoát khỏi những ảnh hưởng
mạnh mẽ mang chụp lên người hắn. Vào khoảng lên sáu hay bảy tuổi, tôi
đã nhận ra rằng tất cả những sức mạnh vô hình mà tôi đã dành riêng cái
cảm tình mạnh mẽ và kiệt xuất nhất thì đó là âm nhạc.
Từ giây phút đó trở đi tôi đã có một vũ
trụ cho mình, một đền đài và một bầu trời mà không một ai có thể mang đi
khỏi tay tôi hay hạ giảm được, và tôi cũng không muốn chia sẻ cho bất
cứ người nào. Tôi trở thành một nhạc sĩ, dù tôi không học chơi bất cứ
nhạc cụ nào trước khi tôi được mười hai tuổi và tôi không nghĩ rằng sau
này tôi sẽ sinh nhai bằng âm nhạc. Đó là câu chuyện ra sao từ dạo đó,
không có bất cứ thay đổi cốt yếu nào, và đó là vì đâu khi nhìn lại đời
tôi nó không có vẻ gì khác nhau hay muôn mặt, nhưng từ khởi đầu nó đã
phát âm trong một nột nhạc đơn điệu và một mình trực tiếp hướng tới vì
sao. Dù sự việc có tốt đẹp hay tệ hại với tôi, cuộc sống nội tâm của tôi
vẫn không thay đổi.
Bởi vì những thời kỳ dài lâu tôi có thể
rong buồm trực chỉ đến những đại dương xứ lạ, không đụng đến sách ký hay
nhạc cụ, và tuy vậy ở mỗi khoảnh khắc ấy sẽ là một nhịp điệu hài hoà
trong huyết quản và trên môi tôi, một thứ nhịp điệu và âm tiết trong cái
lôi cuốn của hơi thở và đời sống. Tuy là khát vọng nồng cháy tôi cũng
đã tìm kiếm sự giải thoát, quên lãng và buông thả trong nhiều cách, tuy
tôi đã khao khát hướng về Thượng đế, tri thức và thanh bình, tôi luôn
luôn tìm thấy chúng chỉ trong âm nhạc mà thôi.........."
